خواجه نصير الدين الطوسي

47

اخلاق ناصرى ( فارسى )

نشمرند تا بدان مرتبه يا مرتبهء نزديكتر بدان برسند انشاء اللّه تعالى . قسمت خيرات و اما اقسام خير را به چند وجه اعتبار كرده‌اند . فرفرريوس از ارسطاطاليس نقل كرده كه او خيرات را بر اين وجه قسمت كرده است كه خيرات بعضى شريف بود و برخى ممدوح و بعضى خير بقوه و برخى نافع در طريق خير . اما شريف ، بعضى آنست كه شرف او ذاتى بود و ديگر چيزها را شرف از او عارض شود و آن دو چيز است عقل و حكمت . و اما ممدوح ، انواع فضايل و اقسام افعال جميله است . و اما خير بقوه ، استعداد اين خيرات است . و اما نافع در طريق خير ، چيزهائى است كه لذاته مطلوب نبود بلكه بسبب چيز ديگر مطلوب بود چون مكنت و ثروت . و بر وجهى ديگر خيرات يا غاياتند يا غيرغايات و غايات يا تامند يا غير تام . اما آنچه تام است سعادت است كه چون حاصل آيد صاحبش طالب مزيدى نگردد بر آن . و آنچه غير تام است مانند صحت و بسيار بود كه چون حاصل آيد بر آن اقتصار نيفتد بلكه با آن چيزهاى ديگر بيابد . و غيرغايات مانند تعلم علم بود و علاج و رياضت . و بوجهى ديگر خيرات يا نفسانى بود يا بدنى يا خارج از هردو و معقول بود يا محسوس و بعضى در مقولات عشره كه اصناف موجودات را شامل است خيرات تعيين كرده‌اند و گفته‌اند كه خير در جواهر مانند جوهر عقل بود كه مبدع اول دواست و همه موجودات را در طريق كمال انتها با او